Meting van ultraviolette (UV) straling voor desinfectie-toepassingen

27-05-2020

De laatste tijd is er veel aandacht voor UV-C straling, ook bij het grote publiek [1], omdat deze gebruikt kan worden van het desinfecteren van oppervlakken die mogelijk besmet zijn met SARS-CoV-2, het virus dat de coronaziekte COVID-19 veroorzaakt. UV-C wordt al langer toegepast voor desinfectie, maar door de huidige situatie is er een grote verscheidenheid aan nieuwe UV-C bronnen op de markt gekomen. Deze brengen echter ook veiligheids- en gezondheidsrisico’s met zich mee. Naar aanleiding hiervan heeft de CIE, de Internationale Commissie voor Verlichtingskunde, een standpunt gepubliceerd over het gebruik van UV straling om de verspreiding van COVID-19 tegen te gaan, waarvan ook een Nederlandstalige versie beschikbaar is [2]. In dit document benadrukt CIE het belang van gezondheids- en veiligheidsaspecten die gerelateerd zijn aan de toepassing van UV-C en het  belang van betrouwbare UV-C metingen. VSL is actief betrokken bij divisie 2 van CIE, die verantwoordelijk is voor standaardisatie op het gebied van fysische metingen van licht en straling. Als nationaal metrologie-instituut biedt VSL een breed pakket kalibratiediensten aan op het gebied van licht en verlichting.


UV-C, met een golflengte van 200 nm tot 280 nm, is een deel van het UV-spectrum dat ziektekiemdodend UV (in het Engels: Germicidal-UV, GUV) wordt genoemd. Ook UV-A straling (315 nm – 400 nm) en UV-B straling (280 nm – 315 nm) is kiemdodend, maar UV-C wordt het meest toegepast omdat deze straling de meeste energie heeft en daarom het meest effectief is in het onschadelijk maken van micro-organismes en virussen. UV-C wordt al meer dan 70 jaar succesvol toegepast voor desinfectie van water, lucht en oppervlakken. Vooral straling bij 254 nm, gegenereerd met een lage-druk kwiklamp wordt veelvuldig toegepast. Tegenwoordig worden ook UV-C LEDs met een golflengte van ongeveer 260 nm tot 280 nm steeds meer toegepast voor desinfectie. UV-C straling deactiveert ziektekiemen doordat het beschadigingen van DNA en celstructuren veroorzaak en werkt daarom desinfecterend. UV-C licht kan echter ook ernstige schade aanrichten aan ogen en huid. Blootstelling aan UV-C daarom worden vermeden, tenzij dit medisch verantwoord is.


Wanneer UV-C straling wordt toegepast voor desinfectie zijn twee aspecten belangrijk: gezondheid & veiligheid en de effectiviteit van de desinfectie. Betrouwbare kwantitatieve metingen van de hoeveelheid uitgezonden UV-C zijn daarom essentieel. Uiteraard moet een bron de vereiste dosis leveren voor effectieve desinfectie, maar metingen kunnen ook nodig zijn om veiligheidsredenen, bijvoorbeeld om vast te stellen of de straling voldoende wordt afgeschermd door een behuizing of om vast te stellen wat een veilige afstand is tussen een persoon en de lichtbron. CIE benadrukt daarom dat UV-stralingsmeters gekalibreerd dienen te zijn, bij voorkeur door een geaccrediteerd laboratorium. Hiermee wordt herleidbaarheid naar het internationale stelsel van meeteenheden (SI) verkregen en is vergelijkbaarheid en betrouwbaarheid van de resultaten gegarandeerd. Zelfs wanneer een UV-stralingsmeter is gekalibreerd en hiervan een certificaat beschikbaar is, moet men zich ervan bewust zijn dat er meetfouten kunnen optreden. Deze kunnen zich vooral voordoen als de stralingsmeter voor verschillende typen bronnen wordt toegepast. Meestal wordt een UV-stralingsmeter voor gebruik met één specifieke lichtbron gekalibreerd, bijvoorbeeld een lage-druk kwiklamp. Als deze vervolgens wordt toegepast om een andere bron te meten (bijvoorbeeld een UVC LED), kun er grote meetfouten optreden doordat beide bronnen een verschillend spectrum hebben. 


Mocht u vragen hebben over het meten van UV-straling of een instrument willen laten kalibreren, dan kunt u contact opnemen met per email: info@vsl.nl of telefoon: 015 269 1500. 

[1] https://www.volkskrant.nl/wetenschap/ultraviolet-doodt-virussen-kunnen-we-hiermee-klaslokalen-ontsmetten~b65d2b5e/ 
[2] http://cie.co.at/publications/cie-position-statement-use-ultraviolet-uv-radiation-manage-risk-covid-19-transmission