Over metrologie

Metrologie is de wetenschap van het meten. De basis voor meten wordt sinds 1960 officieel gevormd door het SI-eenhedenstelsel (SI staat voor Système Internationale), oftewel het metrieke stelsel. Bij een meting gaat het altijd om een vergelijking van een onbekende grootheid met een grootheid waarvan de eigenschappen bekend zijn (standaard of referentiemateriaal). Daarbij wordt altijd rekening gehouden met de meetonzekerheid.

Measurements and the global energy challenge
Deze video laat zien welke ontwikkelingen zich wereldwijd op het gebied van energie hebben voltrokken en welke uitdagingen er zijn. Metrologie kan daarbij helpen!

 

 

Internationale afspraken: SI-stelsel
In de internationale handel is het noodzakelijk dat we met dezelfde maten meten. Een bout geproduceerd in het ene land zou anders nooit passen op een moer uit een ander land. Dankzij het SI-stelsel wordt er nationaal en internationaal met dezelfde maten gemeten. Het eenhedenstelsel definieert zeven SI-basiseenheden, te weten de seconde (tijd), meter (lengte), kilogram (massa), Kelvin (temperatuur), candela (lichtsterkte), mol (hoeveelheid stof) en ampère (elektrische stroom).

Dit zijn fundamentele eenheden voor natuurkundige grootheden, die door de algemene conferentie voor maten en gewichten (Conférence Générale des Poids et Mesures (CGPM) is aangenomen en aanbevolen. Alle andere SI-eenheden kunnen worden afgeleid van deze basiseenheden.

In 1999 hebben veel landen het Mutual Recognition Arrangement (MRA) getekend. Hierin is afgesproken dat de landen elkaars nationale standaarden en daarmee samenhangende meetresultaten accepteren.

Herleidbaar meten
Om metingen die zijn uitgevoerd op verschillende plaatsen of op verschillende tijdstippen met elkaar te kunnen vergelijken moeten de metingen herleidbaar zijn. Een nieuw wereldrecord marathon lopen kan alleen worden vastgesteld als de metingen onderling vergelijkbaar zijn. Hetzelfde is het geval bij bijvoorbeeld de uitstoot van broeikasgassen: als er afspraken zijn over de uitstoot per land, moeten de metingen op dezelfde manier zijn uitgevoerd om conclusies te kunnen trekken.

De herleidbaarheid naar de primaire standaard wordt geregeld via de Nationale Metrologische Instituten (NMI’s). Zij beheren de nationale meetstandaarden die internationaal met elkaar worden vergeleken. In Nederland is VSL hier verantwoordelijk voor. Door meetmiddelen te kalibreren wordt de herleidbaarheid geregeld.

Metrologie als vereiste bij innovatieve ontwikkelingen
Bedrijven en de samenleving als geheel zijn continu in ontwikkeling. Nieuwe technologieën dienen zich aan en vrijwel altijd zijn metingen daarbij van belang. Denk aan het nauwkeurige bestralen van kanker, de ontwikkelingen in nanotechnologie en het opwekken en transporteren van energie. Deze ontwikkelingen zorgen voor vraag naar steeds hogere nauwkeurigheid en betrouwbaarheid van bestaande standaarden.

Zo is door de mogelijkheid om online op beurzen te handelen (via programmering) het tijdstempel, oftewel de ‘seconde’ van cruciaal belang geworden voor het welslagen van een transactie. Nieuwe ontwikkelingen vragen om nieuwe meetstandaarden. Voor de ontwikkeling van LNG (Liquefied Natural Gas) bijvoorbeeld, is het noodzakelijk dat er een primaire standaard wordt ontwikkeld voor het meten van deze ultiem koude brandstof. In Nederland beheert en ontwikkelt VSL in opdracht van de Nederlandse overheid dé meetstandaarden.

Overzicht van de Europese onderzoeksprojecten waar VSL aan deelneemt.

Metrologiewet
In Nederland zijn de regels voor meten vastgelegd in de Metrologiewet (2006). Hierin wordt onder andere het beheer en de ontwikkeling van standaarden vastgelegd (het Ministerie van Economische Zaken heeft in een contract vastgelegd dat VSL hiervoor zorg draagt). Ook de eisen die gesteld worden aan meetmiddelen die gebruikt worden bij bijvoorbeeld transacties (weegschalen, benzinepompen, energiemeters, enzovoort) zijn in de Metrologiewet vastgelegd, waarmee de consument en leverancier worden beschermd tegen foutieve metingen.